Ik zat bij de kapper en hoefde helemaal niks te zeggen

Een stille kapper

Ik werd geknipt door een nieuwe kapper. Deze kapper deed zijn werk in stilte en ik vond dat eigenlijk wel prettig. Want waarover moet je het hebben tijdens het scheren van je nek of het bijpunten van een terugwijkende haargrens?

De kapper knipte geconcentreerd verder. Maar na een tijdje stilte begon er bij mij toch iets te knagen. Misschien vanwege het contrast met de kapper die mij normaal gesproken knipt: een dame van wie ik inmiddels weet hoeveel huisdieren ze heeft en waar, wanneer en hoelang zij op vakantie gaat. ‘Is niks zeggen onbeleefd?’ vroeg ik me af. Toch zei ik nog steeds niks.

Aannames en twijfels

Mijn kapper stelt waarschijnlijk geen vragen omdat het Nederlands hem niet helemaal makkelijk afgaat, dacht ik. Zo veel woorden hadden we bij aanvang wel uitgewisseld om dat op te merken. Iets later vroeg ik mij af: is dat nu wel leuk voor de kapper zelf? Zwijgend je werk doen en niet echt contact maken met je klant? Is de taal een barrière voor hem? En als ik een vraag stel, waarover dan?

Het weer, nogal afgezaagd. De drukte in het winkelcentrum, niet echt een gezellig onderwerp. Politiek? Wellicht iets te riskant. Je weet maar nooit aan welke kant van het politieke spectrum je gesprekspartner staat en deze heeft wel een schaar in zijn hand die bij voorkeur recht en niet scheef knipt. Daar komt bij dat mijn kapper misschien wel uit een land komt waar verkiezingen niet zo vrij verlopen als hier en voelt hij zich dan vrij om hier openlijk over te spreken.

Misschien wilde hij niets liever dan over politiek praten, gingen mijn gedachten verder. Of over zijn stad van herkomst. Dit zou zomaar mijn eigen woonplaats kunnen zijn omdat daar veel tweede en derde generatie arbeidsmigranten wonen en heb ik de man onterecht gesitueerd in het Midden-Oosten. Misschien is hij een liefhebbende vader die graag over zijn kinderen vertelt. Kinderen, altijd een goed onderwerp toch?

Het kwartje valt

Met een glimlach en een grote zwaai trok de kapper de doek van mijn schouders. Het werk zat erop. En toen, op het moment dat ik opstond en mezelf in de spiegel aankeek, viel eindelijk het kwartje: wat een aannames had ik gedaan! Waarom stel ik geen vragen en ga ik op mijn eerste indruk af? Alleen door vragen te stellen en door luisteren kom je er toch achter!

Nieuwsgierig naar de ander

Eigenlijk net zoals dat we bepleiten in een handreiking die we hebben geschreven met collega’s van Milo, Kentalis en de Radboud Universiteit over cultuursensitieve zorg aan gezinnen met een kind met een communicatief meervoudige beperking (CMB) die een andere dan een Nederlandse achtergrond hebben en misschien helemaal geen Nederlands spreken.

Ga in gesprek en vraag wat belangrijk is in hun leven, hoe ze ondersteunde communicatie ervaren en wat ze verwachten van ons als hulpverleners. Ga er niet van uit dat elk individueel lid van een groep met een andere culturele of talige achtergrond ook alle kenmerken van de groep heeft waar hij of zij deel van uitmaakt. Blijf je afvragen wat voor het gezin belangrijk is en probeer daar in mee te gaan.

Mogelijk het allerbelangrijkste: als ik niet weet wat jij niet weet, dan weet jij wellicht ook niet wat ik niet weet. Oftewel, als ik de cultuur van mijn gesprekspartner niet ken, dan is dat andersom misschien ook wel zo.

Als we deze uitgangspunten onderdeel van onze werkwijze bij Milo willen maken, dan moet ik dat privé toch ook kunnen doen. Snel maar een afspraak bij de kapper maken!